De Grote Kamer is de hoogste formatie van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Zij bestaat uit zeventien rechters en behandelt zaken die een ernstige vraag opwerpen betreffende de uitlegging of de toepassing van het Verdrag of van de Protocollen daarbij, dan wel een ernstige kwestie van algemeen belang. Haar arresten bepalen de rechtspraak van het Hof voor alle zesenveertig lidstaten van de Raad van Europa.
Procedures voor de Grote Kamer vormen de kern van de specialisatie van Just Rights Europe. Zij volgen eigen regels, een strak tijdschema en vereisten inzake redactie en pleidooi die aanzienlijk verschillen van de gewone procedure voor een Kamer.
De verwijzing naar de Grote Kamer (artikel 43 van het Verdrag). Binnen drie maanden na een arrest van een Kamer kan elke partij om verwijzing van de zaak naar de Grote Kamer verzoeken. Het verzoek wordt onderzocht door een college van vijf rechters, dat het enkel inwilligt indien de zaak een ernstige vraag opwerpt betreffende de uitlegging of de toepassing van het Verdrag, dan wel een ernstige kwestie van algemeen belang. Het college motiveert zijn afwijzingen niet. Slechts een klein deel van de verzoeken wordt ingewilligd: het verzoek tot verwijzing moet dan ook niet worden opgevat als een hoger beroep, maar als het aantonen van het belang van de vraag voor het stelsel van het Verdrag in zijn geheel.
De afstand van rechtsmacht ten gunste van de Grote Kamer (artikel 30 van het Verdrag). Een Kamer kan, voordat zij haar arrest wijst, afstand doen van haar rechtsmacht ten gunste van de Grote Kamer wanneer de zaak een ernstige vraag opwerpt betreffende de uitlegging van het Verdrag of van de Protocollen daarbij; zij moet dat doen, op grond van artikel 72 § 2 van het Reglement van het Hof, wanneer de oplossing van een vraag kan leiden tot een tegenstrijdigheid met de rechtspraak van het Hof. Sinds de inwerkingtreding van Protocol nr. 15 kunnen de partijen zich niet langer tegen die afstand van rechtsmacht verzetten. Het komt evenwel aan de partijen toe om reeds in hun opmerkingen de elementen aan te wijzen die een onderzoek door de hoogste formatie rechtvaardigen.
Een arrest van de Grote Kamer bindt het Hof voor de toekomst. De formatie onderzoekt de zaak in haar geheel, met inbegrip van de vragen van ontvankelijkheid, en kan in beide richtingen van het arrest van de Kamer afwijken. De argumentatie moet dan ook op het niveau van het stelsel worden opgebouwd: wat aan het Hof wordt gevraagd, is het Verdragsrecht te zeggen, niet enkel een geschil te beslechten.
Aan deze procedures wijden wij een doorlopende opvolging van de rechtspraak en een thematische analyse van de arresten van de Grote Kamer, die wij gedeeltelijk delen in onze rubriek Insights.
De termijn van drie maanden om verwijzing te vragen loopt vanaf de uitspraak van het arrest. Een dossier kan ons worden voorgelegd zodra het arrest is ontvangen, voor een beoordeling van de kansen op verwijzing.